گذری بر تاریخ معاصر کازرون- 5

قسمت سوم از نهضت ملی در کازرون

مصاحبه با مهندس رجبعلی طاهری

انتشار: هفته نامه شهرسبز اردیبهشت 89- سایت خبری تحلیلی نگاه فارس - سایت خبری تحلیلی کازرون نما -

---

از همان بدو تاسیس حزب ایران نشریه ملت از سوی این حزب منتشر میx1fشد، که از همان آغازین روزهای تاسیس حزب ایران در کازرون نیز توزیع شد.

ارگان حزب مردم ایران هم هفتهx1fنامهx1fای به نام مردم ایران بود که این نشریه نیز با تاسیس حزب مردم ایران در کازرون، در سطح شهر پخش میx1fشد.

علاوه بر این دو حزب، حزب توده هم که توسط... در کازرون تاسیس شده بود از حدود سالx1fهای 28-29 فعالانه در عرصه سیاسی کازرون کار میx1fکرد. اینx1fها نیز برای خود نشریهx1fای داشتند که به صورت داخلی و محرمانه بود.

از صبح 30 تیر سال 1330 علاوه بر این که مردم در میدان خیرات تجمع کرده بودند، عدهx1fای نیز در ساختمان پست و تلگراف کازرون، که فاصلهx1fی چندانی هم با میدان خیرات نداشت متحصن بودند. این افراد از همان ساعات اولیه روز که تجمع مردم کازرون شروع شد، دست به کار شده و اخبار حضور مردم غیور کازرون در حمایت از نهضت ملی و شخص دکتر مصدق به نقاط دیگر کشور به خصوص شیراز و تهران مخابره میx1fنمودند. از طرف دیگر نیز لازم به ذکر است که اخبار شهرهای دیگر کشور نیز به کازرون مخابره میx1fشد و توسط این عده به سمع مردم میx1fرسید. به این صورت که عدهx1fای اخبار واصله به پست و تلگراف کازرون را از تلگرافx1fخانه دریافت کرده و به سخنرانان و گردانندگان مراسم تجمع میx1fدادند تا در جمع مردم متحصن خوانده شود. همین افراد اخبار جدید را میx1fگرفتند و به تلگرافx1fخانه میx1fبردند تا به نقاط دیگر کشور مخابره گردد.

حدود بعدازظهر بود که خبر برگشت مصدق به نخستx1fوزیری به کازرون رسید و این خبر به سرعت به میدان خیرات و مردم تجمعx1fکننده رسید. رسیدن این خبر موجی از شادی و نشاط را به میان مردم آورد.

باید گفت این مقاومت مردمی، در حالی صورت میx1fگرفت که در طی چهار ماه نخستx1fوزیری دکتر مصدق، گروهx1fها و احزاب مخالف بسیار فعالانه و حتی بیشتر از طرفداران مصدق فعالیت میx1fکردند و با توجه به در دست داشتن اکثریت مطبوعات کشور، جو بسیار مسومی را علیه مصدق درست کرده بودند.

حزب توده از جمله احزاب بسیار شناخته شدهx1fای بود که شمشیر را از رو بسته بود و سعی داشت تا دولت را به هر نحو ممکن تخریب نماید.

در استان فارس و به خصوص در شیراز حزب برادران خصومتی شدید با دولت ملی مصدق داشت. این خصومت در حزب برادران چهرهx1fای مذهبی هم به خود گرفته بود. چرا که این حزب توسط شخصیتی روحانی به نام آیتx1fا... سیدالهاشمی راهx1fاندازی و ادراه میx1fشد. که از مجتهدین به نام شیراز و استان فارس بود و محبوبیتی نیز در بین عامه مردم داشت.

این حزب درست است که در کازرون پاتوقی نداشت و ظاهراً وجود رسمی نداشت اما نباید طرفدارها و سپاتx1fهای غیررسمی آن را فراموش کرد، که این افراد خط و خطوط حزب برادران را در کازرون دنبال میx1fنمودند.

در کل میx1fتوان گفت در استان فارس و به تبع آن کازرون دو جریان عمده از همان سال 29 و به خصوص در طول این چهار ماه علیه مصدق کار میx1fکردند، یکی حزب توده بود و دیگری حزب برادران. این دو بیشترین حملات و توهین و لودگیx1fها را علیه مصدق و دولت ملی و طرفداران و مبارزان حتی آیتx1fا.. کاشانی و فداییان اسلام صورت میx1fدادند.

از طرفی ما و دوستانx1fمان در حزب مردم و ایران نیز در حمایت از مصدق و جریان مبارزات ملی ایران هر چه از دستمان برمیx1fآمد انجام میx1fدادیم.

مثلاً از جمله کارهایی که در این ایام کردیم چاپ و انتشار و توزیع اتیکت و بروشور و تراکت و ... بود.

علاوه بر ما که حامیان مصدق و دولت بودیم و در سطح شهر خودمان فعالیت داشتیم، رادیو هم در دست دولت بود و شاید این تنها رسانهx1fای بود که مصدق میx1fتوانست بی هیچ ترس و هراس و سانسوری در آن به تبیین مواضع خود برای مردم سراسر ایران بپردازد.

غیر از رادیو و چند نشریه که آنx1fها نیز صددرصد در اختیار نهضت نبودند و بسیار میx1fشد دید که آنx1fها هم علیه مصدق کار میx1fکنند، باید گفت بقیه رسانهx1fها اعم از داخلی که آن روز بیشتر نشریات بودند و رسانهx1fها خارجی از رادیو بی بی سی گرفته از بلوک غرب تا رادیو شوروی از بلوک شرق یعنی از شرق تا غرب عالم همه علیه مصدق و نهضت ملی مردم ایران بودند.

اینx1fها نه تنها علیه مصدق فعالیت میx1fنمودند که سعی در ایجاد تفرقه و شکاف بین رهبران نهضت و صفوف مستحکم مردم داشتند و در این را هر چیز را بر خود حلال کرده بودند.

شاه که فکر میx1fکرد این همه فعالیت اجنبی و دشمنان و منافقان داخلی جواب داده است در یک اقدام نسنجیده حکم نخستx1fوزیری مصدق را پس گرفته بود، اما حال به خوبی میx1fتوانست ببیند که همه آن تبلیغات نه تنها به نفع او نشده که به ضررش نیز تمام شده است. چرا که با نخستx1fوزیر کردن قوامx1fالسلطنه موج خروشان مردم ایران را بر علیه خود به خیابانx1fها کشانده بود.

در پی حکم جهاد آیتx1fا... کاشانی و ورود او به صحنه سه روز مقاومت مردمی در سراسر کشور شروع شد و این امر بود که شاه عرصه را بر خود تنگ دید و مجبور شد تا بار دیگر حکم نخستx1fوزیری مصدق را امضا کند. او مجبور بود از این به بعد به حکم مصدق سلطنت کند و نه حکومت.

در این چند روز به خوبی به یاد دارم که مردم کوچه و بازار کسب و کار را رها میx1fکردند، مغازهx1fها تعطیل بودند و مردم در میانهx1f گود مبارزه بودند.

شاید کازرون از معدود شهرهایی بود که به این شکل همه جانبه وارد میدان گردید.

یکی از کارهایی که مردم کازرون در طی این چند روز انجام میx1fدادند این بود که آدمکی را با کاه درست کرده بودند و لباسی چونان قوامx1fالسلطنه بر تنش نمودند و سوار بر الاغش کرده و در شهر چرخاندند. و شعار میx1fدادند: یا مرگ یا مصدق

انجمنی...