رمضان

آنچه در پی می آید سخنان امام موسی صدر در مورد رمضان است.

---

مؤمنان!

دگر بار، رمضان مبارك فرا رسيده است؛ با شب های الهام بخش، روزهای آموزنده و فضای آکنده از شميم خاطرات و عبرتهايش که ماية جديت و نظم است.

دگر بار، روزه می گيريم، شب زنده داری می كنيم، شعاير را دو چندان میکنيم و سرانجام عيد را با شادمانی و خشنودی جشن میگيريم و پس از آن به زندگی عادی باز میگرديم. بدين سان سال ها تكرار و بر حجم خاطرات افزوده میشود.

اما بيم آن می رود كه روزه به عادتی بی روح و شعاير آن به سنت هايی سرگرم کننده بدل و ماه رمضان از همة معانی اصيلیاش تهی شده باشد. با نگاهی سريع در می يابيم كه اين مشکل، يعنی مشکل و مسئلة روزه و رمضان، مسئلة همه عبادات و همة مناسبت هاست. اين آفت به همة عبادات و ايام راه يافته و اماكن مقدس و شعاير دينی و همة آموزه های آسمانی را در برگرفته است.

آيا نقش راهبری دين در هدايت آدمی به آخر رسيده است؟ و به آيين ها و خاطرات و تجمل بدل شده است؟ يا اينكه اساساً آموزه های دينی برای تخدير آدمی آمده اند و از آنجا كه سختيها فرا گيريند اين آموزه ها نيز همة زندگی آدمی را فرا گرفته اند. آيا اكنون که آدمی بر بسياری از مشكلات و سختی هايش چيره گشته، بايد از نقش دين بكاهيم؟

مؤمنان!

بهتر است پيش از آنکه ديگران از ما بپرسند ما خود اين پرسش دشوار را از خود بکنيم. اما حقيقت اين است كه اين پرسش و پاسخها پيشتر مطرح شده اند، اما ما آنها را ناديده گرفتيم، بر آنها چشم پوشيديم و از سخن گفتن دربارة آنها روی برتافتيم، تا با واقعيت دلهره آور و تلخ روبه رو نشويم.

ای مؤمنان!

آيا در روزه هامان آثار روزه را می بينيم؟ و در نمازمان عروج آن را؟ آيا در فطر و قربان معانی اين اعياد و کارکردشان را حس میكنيم؟ آيا شعاير در ما فعل و انفعال و اماکن مقدس در ما اثر دارد؟

آيا در مسجد اقصی و کليسای قيامت آن معانی را که بالقوه برای امتمان روشن بود, يافتهايم.

اينها تجارب تلخ و دردآور ما در متن واقعيت تلخ و درد آور ماست. پس بار دگر با نگاهی واقع بينانه، همهجانبه و با شجاعت و بينش آموزههای دينمان را ارزيابی کنيم, شايد راهی نو بپيماييم و در آنها زندگی بدميم، و از هستی خود به دين و آموزه های والايش ببخشيم تا جايگاه رفيع و فراگير خود را باز يابد. بگذاريم دين ابعاد وجودی ما را فراتر ببرد و كثرتمان را وحدت بخشد و تشتتمان را به همدلی بدل کند.

ای مؤمنان!

هرگاه انديشة دينی و آموزههايش در همة ابعاد زندگيمان؛ در خانه, در بازار، در دفتر كار، و در عرصههای حيات ما حضور داشته باشد، هرگاه حصارها را از احساس دينی در بند در عبادتگا هها، برداريم, و بگذاريم اين احساس به کليت حياتمان راه يابد, به زندگيمان پا نهد، تا اختيار ما به دست او باشد و اثر گذارد و هدايت كند، هر گاه به او فرصت دهيم و نخواهيم که با منزوی کردن او از نقشش بکاهيم و او را از ميان ببريم, تنها در اين صورت است که آثار اين گنج گرانمايه را در زندگی و در ساختن تمدن خود میبينيم.

مؤمنان!

روزة ماه رمضان و ديگر عبادات و شعاير دينی تنها فعاليتی جسمانی نيستند، بلكه حركاتی سرچشمه گرفته از عقل و دلاند که به قالب حس در میآيند و با آن در می آميزند، از همين رو هر گاه به دور از دخالت عقل و دل انجام گيرند، اعمالی خشك، کم رنگ و تقليدگونهاند که ما را به خود مشغول میکنند, ولی تأثيری نمیگذارند.

بر ماست تا در اين تجربة تازه و اين ماه مبارك و در روزه اش، عقل و دل را در كنار جسم فعال کنيم. بايد تفکر و تأمل كنيم، بايد عشق بورزيم و حساس باشيم. بايد اين عشق و آن تأمل را در متن روزة خود جاری سازيم.

پيامبر فرمودند:«تفكر ساعه خير من عباده سبعين سنه» (يك ساعت تفكر، برتر از هفتاد سال عبادت است.) امام صادق نيز فرموده اند:«هل الدين الا الحب؟» (آيا دين جز محبت است؟) اين چنين روزة زندهای، سپر آتش است و يكی از اركان اسلام, مهمانی خداوند است و تكريم انسان. قدر انسان است و قَدَر او. فقط در اين صورت است که رمضان شرايط و فضايی را فراهم میکند كه در آن انسان گرامی ساخته میشود، انسانی كه فاتح مكه است و پيروز بدر و سازندة تاريخ. اين چنين رمضانی ماه الفت و همدردی با ديگران و فصل فراموشی كينه ها و اتحاد صفوف است. ماه وحدت كلمه و وحدت دل ها و ماه رستاخيز دوبارة امت است.

اين گونه روزه داری ماه رمضان نخستين گام در ساختن امت و تاريخ است، تمرينی برای جهاد و آمادگی برای نبرد است، آغاز بازگشت به سوی خداست، به سوی سرزمين مقدس خدا، به سوی قدس. اين وعدة حق خداوند است و خداوند از وعده اش تخلف نمی كند. خداوند می فرمايد:«ولينصرن اللَّه من ينصره ان اللَّه لقوی عزيز الذين ان مكنا هم فی الارض أقاموا الصلوه و آتو الزكاه و امروا بالمعروف و نهوا عن المنكر و للَّه عاقبه الامور» (حج: 40 و 41)

انجمنی...